Zamek Kapituły Warmińskiej jest to najstarsza budowla Olsztyna zbudowana nad doliną rzeki Łyny. Składa się z trzech skrzydeł ( z których jedno barokowe a dwa gotyckie) oraz muru obronnego zamykającego dziedziniec. z których dwa są gotyckie a jedno barokowe. Zachowała się tu również kaplica św. Anny, którya konsekrowana została w 1580 r. przez biskupa warmińskiego Marcina Kromera.
Zamek był w latach 1397-1772 siedzibą kanonika-administratora dóbr kapitulnych. Zajęty przez polskie oddziały w wojnach z Krzyżakami w 1410 i 1414 r. W wojnie trzynastoletniej zamek stanął po stronie Związku Pruskiego, następnie kanonicy oszukani przez Krzyżaków zdecydowali się wpuścić zaciężne oddziały, przypłacając tę decyzję wygonieniem z zamku.  Stanowisko administratora zajmował w Olsztynie w latach 1516-19 i 1520-21 Mikołaj Kopernik, organizując w styczniu 1521 r. jego obronę w trakcie wojny z Zakonem Krzyżackim. Po I rozbiorze Polski przekazany w użytkowanie gminie ewangelickiej.
Ciekawostką jest że tablica astronomiczna przechowywana na olsztyńskim zamku jest jedynym na świecie zachowanym instrumentem astronomicznym użytkowanym i wykonanym przez Mikołaja Kopernika. Czerwone farby do wykresów Kopernik sprowadził z Włoch, czarne linie domalowano po śmierci Kopernika, próbując przerobić tablicę na zegar słoneczny. Tablica nosi ślady uszkodzeń które wynikały z remontów, jakim w ciągu wieków ulegał krużganek.

Wysoka Brama jest to potoczna nazwa zachowanej gotyckiej Wieży Bramy Górnej w średniowiecznych murach obronnych Olsztyna. Pełniła ona funkcję obronną osłaniając miasto od strony północnej. Brama Górna jest jednym z niewielu zachowanych elementów fortyfikacji miejskich. Poza nią przetrwały jedynie niewielkie fragmenty ciągu murów.
W roku 1858 służyła jako więzienie (za pomoc polskim powstańcom przetrzymywany był tu m.in. Wojciech Kętrzyński - historyk, publicysta i etnograf walczący o polskość tych ziem). Dziś we wnętrzach bramy znajduje się hotel.

Katedra Św. Jakuba to gotycki,  halowy kościół farny średniowiecznego, główna świątynia rezydującego w Olsztynie arcybiskupa warmińskiego podniesiona do godności bazyliki mniejszej w 2004 r.
Kościół wzniesiony jest w stylu gotyckim, ceglany na kamiennym podmurowaniu. Bryła świątyni składa się z korpusu, wieży, dwóch kaplic przywieżowych i kruchty bocznej. Korpus przykryty dwuspadowym dachem, od strony prezbiterium dekoracyjny sterczynowy szczyt, od strony wieży półszczyty. Wieża podwyższona w XVI w., zwieńczenie wieży dachem namiotowym z neogotycką latarnią pochodzi z XIX w. Na uwagę zasługują zachowane sklepienia - sieciowe w nawie głównej i kryształowe w nawach bocznych, to cenny zabytek gotycki. Jego budowę rozpoczęto w 1315 roku, kontynuowano w XIV i XV wieku.
Zimą 1807 roku, po zajęciu Olsztyna przez Francuzów, w katedrze przetrzymywano rosyjskich jeńców, którzy spalili całe wyposażenie. Do dnia dzisiejszego zachowały się m.in. barokowy obraz Św. Floriana, świeczniki i żyrandole pochodzące z przełomu XVI i XVII wieku oraz krucyfiks z 1680 roku. Od kilkunastu lat w lipcu i sierpniu odbywają się tu koncerty organowe w wykonaniu najlepszych wirtuozów. Z Katedrą związanych jest wiele legend. Legenda głosi że tuż przy wejściu głównym, w licu muru gdzie zachowane są liczne okrągłe wgłębienia są to dziury wiercone przez grzeszników jako pokuta zadana w konfesjonale i podobno każdy wiercił tym czym grzeszył.

W Olsztynie każdego lata odbywają się spływy kajakowe "Łyną przez Olsztyn". Spływy rozpoczynają się pod zamkiem olsztyńskim. Trzykilometrowa trasa wiedzie przez malowniczy przełom Łyny w olsztyńskim Lesie Miejskim gdzie spotkamy ptactwo wodne. Celem spływu jest rozlewisko, gdzie łączą się dwie rzeki - Łyna i Wadąg.
Kajaki czekają na chętnych w miejscu rozpoczęcia imprezy. Po dopłynięciu do celu, po posiłku organizatorzy zapewniają powrót autobusem do centrum miasta. Ponadto gwarantują przewodnika i ratownika, choć trasa nie jest niebezpieczna i nie wymaga specjalnych umiejętności.

Park Podzamcze to jedno z ładniejszych miejsc w Olsztynie. Znajduje się ono w malowniczej okolicy, w pobliżu warowni olsztyńskiej, nad rzeką Łyną. Piękne alejki i fontanny licznie przyciągają tu spacerowiczów pragnących chwili odpoczynku.